مهریه ازدواج موقت

نوشته شده توسط
بهمن 21, 1395
124 بازدید
0 نظر

احمد نجاتی فرد
کارشناس ارشد حقوق
وکیل دادگستری و مدرس دانشگاه

مقدمه: در مقدمه ی قبل درباره مهریه صحبت شد، خلاصه آنکه مهر در لغت به معنای صداق یا کابین است و در اصطلاح مالی است که زن بر اثر ازدواج مالک آن میگردد و مرد ملزم به دادن آن است . البته بیان این نکته ضروری است که مهر مبنایی قرآنی دارد و آیاتی بدان اشاره دارد که در شماره های قبل بیان گردید.
مقررات راجع به مهریه در مواد 1078 تا 1101 قانون مدنی (24 ماده) آمده است. در فقه و قانون مدنی مهر بر سه قسم است: مهرالمسمی، مهرالمثل و مهرالمتعه که هر کدام دارای شرایط و احکامی است.
مهرالمسمی: عبارت از مال معینی که به عنوان مهر با توافق زوجین تعیین می شود. (کلیه مهریه هایی که در حال حاضر به صورت سکه بهار آزادی مشخص می شوند از این نوع هستند) که در دو شماره قبل مفصل بدان اشاره شد.
مهرالمثل: مهری است که به موجب قرارداد و توافق زوجین تعیین نشده است (به بیان دیگر عقد نکاح جاری شده و زوجین اصطلاحا ازدواج کرده اند اما هنوز درباره مهر توافقی نکرده اند که مرد قصد طلاق زوجه خود را می کند)، بلکه بر حسب عرف و عادت و با توجه به وضع زن از لحاظ سن، زیبایی، تحصیلات، موقعیت خانوادگی، و اجتماعی او و غیر اینها و با در نظر گرفتن مقتضیات زمان و مکان، معین می گردد. ماده 1091 قانون مدنی در این باره می گوید: «برای تعیین مهرالمثل باید حال زن از حیث شرافت خانوادگی و سایر صفات و وضعیت او نسبت به اماثل و اقران و اقارب و همچنین معمول و محل و غیره در نظر گرفته شود».
مهرالمتعه: اگر مردی همسرش را که برای او مهر تعیین نشده و یا به درستی تعیین نشده، پیش از دخول طلاق دهد می بایست مهرالمتعه بپردازد. مقنن در ماده 1093 قانون مدنی می گوید: «هرگاه مهر در عقد ذکر نشده باشد و شوهر قبل از نزدیکی و تعیین مهر زن خود را طلاق دهد، زن مستحق مهرالمتعه است…».
البته باید توجه داشت که مهرالمتعه نیز مبنای قرآنی دارد و از شرع مقدس اقتباس شده است، خداوند متعال در آیه 236 سوره مبارکه بقره می فرماید: « لاَّ جُنَاحَ عَلَیْکُمْ إِن طَلَّقْتُمُ النِّسَاء مَا لَمْ تَمَسُّوهُنُّ أَوْ تَفْرِضُواْ لَهُنَّ فَرِیضَهً وَمَتِّعُوهُنَّ عَلَى الْمُوسِعِ قَدَرُهُ وَعَلَى الْمُقْتِرِ قَدْرُهُ مَتَاعاً بِالْمَعْرُوفِ حَقّاً عَلَى الْمُحْسِنِینَ»
ترجمه: اگر زنان را در صورتی که با آنها نزدیکی نکرده اید و برای آنها مهری تعیین ننموده اید طلاق دادید بر شما گناهی نیست (نه از جهت طلاق قبل از آمیزش و نه طلاق بدون تعیین مهر) و باید آنها را بهره ای از مال خود بدهید (مهرالمتعه) و به طرزی پسندیده از مال خود برخوردار کنید، توانگر به مقدار خویش و تنگدست به مقدار خویش، که این حق بر نیکوکاران ثابت و الزامی است.

مشاوره؛ پرسش و پاسخ حقوقی:
1- برای مطالبه مهرالمتعه باید به کجا مراجعه شود؟
پاسخ: با توجه به قوانینی که اخیرا تصویب شده برای مطالبه مهرالمتعه می توان از دو مرجع اقدام نمود:
الف) از طریق ارائه دادخواست به دادگاه عمومی حقوقی (خانواده) قابل مطالبه است؛
ب) بر اساس بند ج ماده 9 قانون شوراهای حل اختلاف مصوب 7/11/94 زن می تواند مهریه خود را تا مرز بیست میلیون تومان از شورای حل اختلاف مطالبه نماید. برای این منظور همانند فرض الف باید دادخواست مطالبه مهریه بدهد اما به شورای حل اختلاف.
2- آیا برای مطالبه مهرالمتعه می توان به اداره ثبت اسناد مراجعه نمود؟
پاسخ: با توجه به اینکه موارد ثبوت مهرالمتعه در جایی است که مهر تعیین نشده و یا به درستی تعیین نشده، و مرد پیش از دخول، زن را طلاق دهد و از طرف دیگر اداره ثبت تنها در صورت وجود سند رسمی وارد پیگیری و اجرا می شود در نتیجه باید گفت برای مطالبه مهرالمتعه نمی توان به ادارات ثبت مراجعه نمود.
3- معیار برای پرداخت مهرالمتعه چیست؟
پاسخ: بنا بر قول مشهور فقهای شیعه و به تبع آن قانون مدنی، وضعیت مرد از حیث غنا و فقر در نظر گرفته می شود. مقنن در ماده 1094 قانون مدنی می گوید: «برای تعیین مهرالمتعه حال مرد از حیث غنا و فقر ملاحظه می شود».
4- دختری 19 ساله هستم که 6 هفته قبل ازدواج کرده ام و قبل از تعیین مهر و وقوع نزدیکی به علت تدلیس شوهرم از ایشان جدا شده ام؛ آیا می توانم دادخواست مطالبه مهرالمتعه بدهم؟
پاسخ: قانون مدنی در این باره ساکت است اما فقهای شیعه معتقدند مهرالمتعه به زنی تعلق می گیرد که به واسطه طلاق از همسر خود جدا شود و در صورتی که نکاح به واسطه ی فسخ یا بذل مدت (مخصوص عقد موقت است بدین صورت که مرد باقیمانده مدت را به زن می بخشد و از این طریق عقد موقت پایان می یابد) به پایان برسد زن مستحق مهرالمتعه نخواهد بود پس در فرض مسئله زن نمی تواند دادخواست مطالبه مهرالمتعه بدهد.

5- میزان مهرالمتعه چه مقدار می باشد؟
پاسخ: در اینکه میزان مهرالمتعه به چه میزان می باشد در قانون اشاره ای بدان نشده است اما فقها در کتب مبسوط خود بدان اشاره کرده اند از جمله صاحب کتاب نفیس جواهر الکلام در جلد 31 خود به این موضوع اشاره کرده است.
«شوهران از جهت پرداخت مهرالمتعه به سه دسته تقسیم شده اند: شوهران غنی (بی نیاز- ثروتمند)، باید حیوان، لباس بلند و ده دینار بپردازند. شوهران میانه حال (طبقه متوسط) باید پنج دینار و لباس متوسط بدهند و شوهران فقیر که باید یک دینار یا یک انگشتر و مانند آن را متعه بدهند.»
البته باید به این مهم توجه داشت که در حال حاضر موضوع به کارشناس ارجاع داده می شود و اوست که طبق موارد فوق میزان مهرالمتعه را تعیین می نماید.
6- اگر طلاق از طرف مرد باشد، مهریه در دوران نامزدی چگونه است؟
پاسخ: چنان چه بین زوجین صیغه نکاح خوانده شود و عقد نکاح به صورت صحیح واقع شود، بر اساس قانون، به مجرد عقد، زن مالک مهر می شود و می تواند هر نوع تصرفی که بخواهد در آن بنماید، از این حیث تفاوتی بین دوران نامزدی و بعد از جشن عروسی وجود ندارد.
ادامه دارد…

درباره نویسنده

در مورد این مطلب نظر دهید